Kisqali(ribociclib) - ახალი შესაძლებლობა ძუძუს კიბოს რეციდივის რისკის შესამცირებლად
2024 წლის 17 სექტემბერს FDA-მ Kisqali-ის გამოყენება გააფართოვა და პრეპარატი დაამტკიცა HR+/HER2− II–III სტადიის ადრეული ძუძუს კიბოს ადიუვანტური მკურნალობისთვის, რეციდივის მაღალი რისკის მქონე პაციენტებში.
ეს სტატია მხოლოდ საგანმანათლებლო მიზანს ემსახურება და არ ცვლის ონკოლოგის კონსულტაციას. მკურნალობის დაწყების, შეცვლის ან შეწყვეტის გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს პაციენტმა თავის ონკოლოგიურ გუნდთან ერთად, ინდივიდუალური დიაგნოზისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის საფუძველზე.
ინფორმაცია განახლებულია: 2026 წლის სექტემბერი.
ძუძუს კიბოს მკურნალობაში ბოლო წლებში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება ე.წ. CDK4/6 ინჰიბიტორების გამოყენებაა. ამ ჯგუფის ერთ-ერთი პრეპარატია Kisqali (ribociclib), რომელიც თავდაპირველად გამოიყენებოდა გავრცელებული და მეტასტაზური HR-დადებითი/HER2-უარყოფითი ძუძუს კიბოს სამკურნალოდ.
დღეს მისი გამოყენების სფერო უფრო ფართოა: 2024 წელს აშშ-ის FDA-მ Kisqali დაამტკიცა ჰორმონოთერაპიასთან კომბინაციაში გარკვეული II და III სტადიის HR+/HER2 − ადრეული ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებისთვის, რომელთაც დაავადების დაბრუნების მომატებული რისკი აქვთ.
რა არის Kisqali?
Kisqali-ის მოქმედი ნივთიერებაა ribociclib. ის მიეკუთვნება CDK4/6 ინჰიბიტორებს – პრეპარატებს, რომლებიც ბლოკავენ უჯრედის დაყოფისა და გამრავლებისთვის მნიშვნელოვან ცილებს, cyclin-dependent kinase 4-სა და 6-ს.
HR+/HER2− ტიპის ძუძუს კიბოს უჯრედებში ეს მექანიზმი ხშირად აქტიურად მონაწილეობს სიმსივნის ზრდაში. CDK4/6-ის დათრგუნვით ribociclib ხელს უშლის სიმსივნური უჯრედების გამრავლებას.
Kisqali ქიმიოთერაპია არ არის. ის წარმოადგენს მიზნობრივ თერაპიას და გამოიყენება ენდოკრინულ, ანუ ჰორმონულ თერაპიასთან კომბინაციაში.
ვინ შექმნა Kisqali?
Ribociclib-ის განვითარება დაკავშირებულია Novartis-თან და მის კვლევით პარტნიორებთან. პრეპარატის კლინიკური განვითარების პროგრამაში მნიშვნელოვანი ადგილი დაიკავა MONALEESA კვლევების სერიამ, რომლებმაც შეისწავლეს ribociclib-ის ეფექტიანობა HR+/HER2− გავრცელებული და მეტასტაზური ძუძუს კიბოს დროს.
2017 წელს FDA-მ Kisqali პირველად დაამტკიცა პოსტმენოპაუზურ ქალებში HR+/HER2− გავრცელებული ან მეტასტაზური ძუძუს კიბოსთვის, არომატაზის ინჰიბიტორთან კომბინაციაში. თავდაპირველი გადაწყვეტილება MONALEESA-2 კვლევის შედეგებს დაეყრდნო.
შემდგომმა კვლევებმა პრეპარატის გამოყენების შესაძლებლობა სხვა ჯგუფებშიც შეაფასა.
მნიშვნელოვანი სიახლე — Kisqali ადრეული ძუძუს კიბოს დროს
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა NATALEE Phase III კლინიკური კვლევა.
კვლევაში მონაწილეობდა დაახლოებით 5,100 პაციენტი HR+/HER2− ადრეული ძუძუს კიბოთი. ერთმანეთს ადარებდნენ ორ მიდგომას:
Kisqali + ჰორმონული თერაპია
და
მხოლოდ ჰორმონული თერაპია.
NATALEE-ში ribociclib ინიშნებოდა 400 მგ დოზით დღეში, სამი კვირის განმავლობაში, შემდეგ ერთკვირიანი შესვენებით. დაგეგმილი მკურნალობის ხანგრძლივობა სამი წელი იყო. ჰორმონული თერაპია ძირითადად მოიცავდა letrozole-ს ან anastrozole-ს.
რას აჩვენებს კვლევა?
NATALEE-ის პირველად გამოქვეყნებულმა შედეგებმა აჩვენა, რომ Kisqali-ის დამატებამ ჰორმონულ თერაპიასთან შეამცირა ინვაზიური დაავადების, რეციდივის ან სიკვდილის რისკი დაახლოებით 25%-ით, ჰორმონულ თერაპიასთან შედარებით.
სამი წლისთვის invasive disease-free survival იყო დაახლოებით:
90.4% — Kisqali + ჰორმონული თერაპიის ჯგუფში
87.1% — მხოლოდ ჰორმონული თერაპიის ჯგუფში.
მნიშვნელოვანია სწორად გავიგოთ ეს რიცხვები: „25%-ით შემცირება“ არის ფარდობითი რისკის შემცირება და არ ნიშნავს, რომ თითოეული პაციენტის პირადი რეციდივის რისკი 25 პროცენტული პუნქტით მცირდება. ამ ანალიზში აბსოლუტური სხვაობა სამი წლისთვის დაახლოებით 3.3 პროცენტული პუნქტი იყო.
ვისთვის შეიძლება იყოს განკუთვნილი?
აშშ-ში Kisqali არომატაზის ინჰიბიტორთან კომბინაციაში დამტკიცებულია HR-დადებითი, HER2-უარყოფითი II ან III სტადიის ადრეული ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტების ადიუვანტური მკურნალობისთვის, როდესაც დაავადების დაბრუნების მაღალი რისკი არსებობს.
მნიშვნელოვანი დეტალია ისიც, რომ შესაბამისი პაციენტები შეიძლება იყვნენ როგორც ლიმფური კვანძების დადებითი, ასევე გარკვეულ შემთხვევებში ლიმფური კვანძების უარყოფითი (node-negative) დაავადებით.
ამიტომ მხოლოდ ის ფაქტი, რომ ლიმფური კვანძები სუფთაა, ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ Kisqali-ის გამოყენება გამორიცხულია.
კონკრეტული პაციენტის შესაბამისობა დამოკიდებულია სიმსივნის სტადიაზე, ზომაზე, ლიმფური კვანძების მდგომარეობაზე, სიმსივნის ბიოლოგიურ მახასიათებლებზე და რეციდივის ინდივიდუალურ რისკზე.
როგორ მიიღება Kisqali?
ადრეული ძუძუს კიბოს შემთხვევაში Kisqali-ის საწყისი დოზა განსხვავდება მეტასტაზური დაავადების დროს გამოყენებული რეჟიმისგან.
NATALEE-ის რეჟიმში გამოიყენებოდა:
400 მგ დღეში — 21 დღის განმავლობაში, შემდეგ 7 დღე შესვენება.
ეს ქმნის 28-დღიან ციკლს და მკურნალობა დაგეგმილია დაახლოებით 3 წლის განმავლობაში, თუ პრეპარატი ეფექტიანად გადაიტანება და მკურნალობის შეწყვეტის სხვა მიზეზი არ არსებობს.
Kisqali გამოიყენება ჰორმონულ თერაპიასთან ერთად და არა მის ნაცვლად.
რა გვერდითი მოვლენები შეიძლება ჰქონდეს?
Kisqali ეფექტური პრეპარატია, მაგრამ მკურნალობა საჭიროებს რეგულარულ სამედიცინო მონიტორინგს.
ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გვერდითი მოვლენაა ნეიტროპენია – ნეიტროფილების, ინფექციებთან მებრძოლი სისხლის თეთრი უჯრედების რაოდენობის შემცირება.
ასევე შეიძლება გამოვლინდეს:
- სისხლის თეთრი უჯრედების შემცირება;
- გულისრევა;
- დაღლილობა;
- ღვიძლის ფერმენტების მომატება;
- თავის ტკივილი;
- კანისა და თმის ცვლილებები;
- QT ინტერვალის გახანგრძლივება, ანუ გულის ელექტრული აქტივობის ცვლილება;
- იშვიათად ფილტვის ანთებითი დაზიანება — ILD/pneumonitis.
FDA-ის ოფიციალური ინსტრუქცია განსაკუთრებით აფრთხილებს ღვიძლის ტოქსიკურობის, QT გახანგრძლივების, მძიმე კანის რეაქციებისა და ILD/pneumonitis-ის რისკებზე.
რატომ არის საჭირო სისხლის ანალიზები და ECG?
Kisqali-ის დაწყებამდე და მკურნალობის პროცესში ექიმმა შეიძლება რეგულარულად აკონტროლოს:
სისხლის საერთო ანალიზი (CBC) — განსაკუთრებით ნეიტროფილების რაოდენობა;
ღვიძლის ფუნქციის მაჩვენებლები — ALT, AST, bilirubin;
ელექტროლიტები — მათ შორის potassium, magnesium, calcium და phosphorus;
ECG/EKG — გულის რიტმისა და QT ინტერვალის შესაფასებლად.
ზოგიერთ შემთხვევაში გვერდითი მოვლენების გამო საჭიროა მკურნალობის დროებით შეჩერება ან დოზის შემცირება. ეს არ ნიშნავს ავტომატურად, რომ მკურნალობა წარუმატებელია — დოზის კორექცია Kisqali-ის მართვის ნაწილია.
სხვა მედიკამენტებთან ურთიერთქმედება
Kisqali-ს შეუძლია ურთიერთქმედება სხვა პრეპარატებთან. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისეთი მედიკამენტები, რომლებიც გავლენას ახდენენ CYP3A სისტემაზე ან თავად ახანგრძლივებენ QT ინტერვალს.
ამიტომ მკურნალობის დაწყებამდე ონკოლოგმა უნდა იცოდეს ყველა რეცეპტული და ურეცეპტო პრეპარატის, ვიტამინისა და საკვები დანამატის შესახებ, რომელსაც პაციენტი იღებს. ძლიერი CYP3A ინჰიბიტორების ერთდროული გამოყენება, შეძლებისდაგვარად, თავიდან უნდა იქნეს აცილებული.
რას ნიშნავს Kisqali-ის გამოჩენა ადრეული ძუძუს კიბოს მკურნალობაში?
ადრეული ძუძუს კიბოს მკურნალობის მთავარი მიზანი მხოლოდ პირველადი სიმსივნის მოცილება არ არის. ოპერაციის, სხივური თერაპიისა და საჭიროების შემთხვევაში სხვა მკურნალობის შემდეგ ერთ-ერთი მთავარი ამოცანა დაავადების დაბრუნების რისკის შემცირებაა.
HR+/HER2− ძუძუს კიბოს თავისებურება ისიც არის, რომ რეციდივი ზოგჯერ დიაგნოზიდან მრავალი წლის შემდეგ შეიძლება განვითარდეს.
NATALEE-ის შედეგებმა აჩვენა, რომ შესაბამისი რისკის მქონე პაციენტებში ჰორმონულ თერაპიაზე ribociclib-ის დამატებამ შეიძლება კიდევ უფრო შეამციროს დაავადების დაბრუნების რისკი.
მთავარი გზავნილი
Kisqali ყველა HR+/HER2− ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტისთვის ავტომატურად საჭირო პრეპარატი არ არის.
მისი დანიშვნისას ონკოლოგი აფასებს დაავადების სტადიას, რეციდივის რისკს, სიმსივნის მახასიათებლებს, პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობას, სხვა მედიკამენტებსა და მკურნალობის შესაძლო გვერდით ეფექტებს.
სწორად შერჩეული პაციენტებისთვის კი Kisqali + ჰორმონული თერაპია წარმოადგენს დამატებით შესაძლებლობას, რომლის მიზანია ადრეული ძუძუს კიბოს მკურნალობის შემდეგ დაავადების დაბრუნების რისკის შემცირება.
ხელმისაწვდომია თუ არა ყველასთვის?
საწყისი აუცილებელი პირობებია: პაციენტი იყოს ზრდასრული, სიმსივნე იყოს HR-positive / HER2-negative, დაავადება — II ან III სტადიის, და არსებობდეს რეციდივის მომატებული რისკი. Kisqali გამოიყენება არომატაზის ინჰიბიტორთან ერთად.
NATALEE კვლევა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმიტომ, რომ Kisqali-ის გამოყენება მხოლოდ ლიმფური კვანძების დადებით პაციენტებზე არ შემოიფარგლა. კვლევაში შედიოდნენ გარკვეული node-negative პაციენტებიც, თუ მათ სხვა კლინიკურ-პათოლოგიური ნიშნები რეციდივის უფრო მაღალ რისკზე მიუთითებდა.
მაგალითად, შეფასებისას ექიმისთვის მნიშვნელოვანია:
- სიმსივნის სტადია და ზომა;
- ლიმფური კვანძების სტატუსი;
- სიმსივნის Grade;
- ზოგიერთ სიტუაციაში Ki-67 და/ან გენომური რისკის მაჩვენებლები;
- ჩატარებული ოპერაცია, ქიმიოთერაპია და სხივური თერაპია;
- პაციენტის საერთო ჯანმრთელობა და Kisqali-ის უსაფრთხოდ მიღების შესაძლებლობა.
აქ კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი განსხვავებაა Verzenio-სთან (abemaciclib): Kisqali-ის FDA ჩვენება მოიცავს Stage II–III მაღალი რისკის HR+/HER2− ადრეულ კიბოს და არ მოითხოვს, რომ ყველა პაციენტი node-positive იყოს. Verzenio-ს ადრეული კიბოს FDA ჩვენება კი კონკრეტულად node-positive მაღალი რისკის დაავადებას ეხება.
Ki-67 მაღალი უნდა იყოს?
არა — Kisqali-ის FDA ჩვენებისთვის კონკრეტული მაღალი Ki-67 სავალდებულო მოთხოვნა არ არის. თუმცა Ki-67 შეიძლება იყოს ერთ-ერთი ფაქტორი, რომელსაც ექიმი საერთო რისკის შეფასებისას ითვალისწინებს.
რას ნიშნავს ეს პაციენტისთვის?
თუ ადამიანს აქვს, მაგალითად, Stage II, HR+/HER2− ძუძუს კიბო, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ ლიმფური კვანძები უარყოფითია, Kisqali-ს ავტომატურად არ გამორიცხავს. საჭიროა სრული პათოლოგიის მიხედვით შეფასდეს, შეესაბამება თუ არა დაავადება მაღალი რისკის კატეგორიას.
FDA-ს შეფასებაში NATALEE-ში 5,101 პაციენტი მონაწილეობდა. Kisqali + ენდოკრინული თერაპიის ჯგუფში დაავადების ინვაზიური რეციდივის/მოვლენის რისკი სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად დაბალი იყო; საბოლოო iDFS ანალიზის hazard ratio იყო 0.749.
კიდევ რა უნდა იცოდეს პაციენტმა?
Kisqali ხანგრძლივი მკურნალობაა. ადრეული HR+/HER2− ძუძუს კიბოს შემთხვევაში ის მიიღება ენდოკრინულ თერაპიასთან ერთად და დაგეგმილი კურსი შეიძლება 3 წელი გაგრძელდეს. ადრეული კიბოსთვის რეკომენდებული საწყისი დოზაა 400 მგ დღეში: 21 დღე მიღება და შემდეგ 7 დღე შესვენება, 28-დღიან ციკლებში.
სისხლის ანალიზების რეგულარული კონტროლი აუცილებელია. Kisqali ხშირად ამცირებს ლეიკოციტებისა და განსაკუთრებით ნეიტროფილების რაოდენობას. CBC კეთდება მკურნალობის დაწყებამდე, შემდეგ დაახლოებით ყოველ 2 კვირაში პირველი ორი ციკლის განმავლობაში და შემდგომ პერიოდულად. დაბალი მაჩვენებლების შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება დროებით შეაჩეროს პრეპარატი ან შეამციროს დოზა.
ცხელება ან ინფექციის ნიშნები უყურადღებოდ არ უნდა დარჩეს. თუ მკურნალობისას განვითარდა ცხელება, შემცივნება ან ინფექციის სხვა ნიშნები, საჭიროა ონკოლოგიურ გუნდთან სწრაფად დაკავშირება, რადგან ნეიტროპენიის ფონზე ინფექციის რისკი შეიძლება გაიზარდოს.
საჭიროა ღვიძლის ფუნქციის კონტროლი. Kisqali-მ შეიძლება გაზარდოს ALT, AST და bilirubin. ამიტომ ღვიძლის ანალიზები კეთდება დაწყებამდე და განსაკუთრებით ხშირად პირველი რამდენიმე ციკლის განმავლობაში. კანის ან თვალების გაყვითლება, მუქი შარდი, უჩვეულოდ ძლიერი დაღლილობა ან მარჯვენა ზედა მუცლის ტკივილი ექიმთან დაკავშირების მიზეზია.
Kisqali-მ შეიძლება გავლენა მოახდინოს გულის ელექტრულ რიტმზე. პრეპარატს შეუძლია QT ინტერვალის გახანგრძლივება, ამიტომ მკურნალობის დაწყებამდე კეთდება ECG/EKG და მოწმდება ელექტროლიტები. ECG ჩვეულებრივ მეორდება პირველი ციკლის დაახლოებით მე-14 დღეს და შემდგომ საჭიროების მიხედვით. გულის ფრიალი, არარეგულარული გულისცემა, თავბრუსხვევა ან გულის წასვლა ექიმს დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს.
ყველა წამალი და საკვები დანამატი უნდა შეთანხმდეს ექიმთან. Kisqali ურთიერთქმედებს რიგ მედიკამენტებთან, მათ შორის ზოგიერთ პრეპარატთან, რომელიც QT ინტერვალზე ან CYP3A სისტემაზე მოქმედებს. ამიტომ პაციენტმა ონკოლოგს უნდა მიაწოდოს სრული სია — რეცეპტული წამლები, ურეცეპტო პრეპარატები, ვიტამინები და მცენარეული დანამატებიც.
გრეიფრუტი და გრეიფრუტის წვენი უნდა აირიდოს. მათ შეუძლიათ ორგანიზმში ribociclib-ის კონცენტრაციის გაზრდა და გვერდითი მოვლენების რისკის მატება.
არსებობს იშვიათი, მაგრამ სერიოზული გვერდითი მოვლენებიც. მათ შორისაა ფილტვის ანთებითი დაზიანება (ILD/pneumonitis) და მძიმე კანის რეაქციები, როგორიცაა Stevens–Johnson syndrome, TEN და DRESS. ახალი ან გაუარესებული ქოშინი/ხველა, ან ფართოდ გავრცელებული მძიმე გამონაყარი, ბუშტუკები და ლორწოვანი გარსების დაზიანება სასწრაფო სამედიცინო შეფასებას მოითხოვს.
და კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი გზავნილი პაციენტისთვის
დოზის შემცირება ან დროებით შეჩერება არ ნიშნავს, რომ მკურნალობა „ვერ მუშაობს“.გვერდითი ეფექტების შემთხვევაში Kisqali-ის დოზის კორექცია მისი უსაფრთხო მართვის ნაწილია და FDA-ის ინსტრუქციაში ამისთვის სპეციალური სქემებია გათვალისწინებული. გადაწყვეტილება ყოველთვის მკურნალმა ონკოლოგმა უნდა მიიღოს.
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ Kisqali ქიმიოთერაპია არ არის — ის არის მიზნობრივი CDK4/6 ინჰიბიტორი. ადრეული HR+/HER2− კიბოს შემთხვევაში მისი მიზანია ენდოკრინულ თერაპიასთან ერთად დაავადების დაბრუნების რისკის შემცირება და არა უკვე არსებული სიმპტომების მკურნალობა.
კითხვები, რომლებიც პაციენტმა ექიმს შეიძლება დაუსვას
- რატომ მირჩევთ Kisqali-ს კონკრეტულად ჩემს შემთხვევაში?
- რამდენად მაღალია ჩემს შემთხვევაში კიბოს დაბრუნების რისკი და რა ფაქტორები განსაზღვრავს ამას?
- რამდენად შეიძლება Kisqali-მ შეამციროს ჩემი რეციდივის რისკი აბსოლუტურ მაჩვენებელში?
- რა სარგებელს მომცემს Kisqali მხოლოდ ჰორმონულ თერაპიასთან შედარებით?
- რამდენი ხნის განმავლობაში მომიწევს Kisqali-ის მიღება?
- რომელ ჰორმონულ პრეპარატთან ერთად მივიღებ Kisqali-ს?
- რა ანალიზები და ECG/EKG მჭირდება მკურნალობის დაწყებამდე და რამდენად ხშირად განმეორდება ისინი?
- რომელი გვერდითი მოვლენებია ყველაზე ხშირი და რომელი ნიშნების შემთხვევაში უნდა დაგიკავშირდეთ დაუყოვნებლივ?
- თუ ლეიკოციტები ან ნეიტროფილები დამიქვეითდა, რა ხდება — დროებით შეწყდება მკურნალობა თუ შემცირდება დოზა?
- შეიძლება თუ არა Kisqali-მ გავლენა მოახდინოს ღვიძლზე ან გულის რიტმზე და როგორ გააკონტროლებთ ამას?
- ჩემი სხვა მედიკამენტებიდან ან საკვები დანამატებიდან რომელიმე ხომ არ ურთიერთქმედებს Kisqali-სთან?
- არის თუ არა საკვები ან სასმელი, რომელსაც უნდა მოვერიდო, მაგალითად გრეიფრუტი?
- თუ დოზის მიღება დამავიწყდა ან მიღების შემდეგ ღებინება მქონდა, როგორ მოვიქცე?
- თუ გვერდითი მოვლენების გამო დოზის შემცირება გახდა საჭირო, იმოქმედებს თუ არა ეს მკურნალობის მოსალოდნელ ეფექტზე?
- რა ალტერნატივები არსებობს, თუ Kisqali ვერ ავიტანე ან მისი მიღება ჩემთვის უსაფრთხო არ აღმოჩნდა?
- ჩემს შემთხვევაში როგორ შევაფასებთ, რომ მკურნალობის სარგებელი შესაძლო გვერდითი მოვლენების რისკს აღემატება?
- დაფარავს თუ არა Kisqali-ს ჩემი დაზღვევა და არსებობს თუ არა ფინანსური დახმარების პროგრამა?